1 (Düzenleyen: Ufuk Aksoy, Düzenleme tarihi: 28-04-2017 14:10:55)

Konu: Üstün Yetenekli Çocuklarda Akran İlişkileri ve İletişim Becerileri

Akranları içerisinde kabul görmek çocukların benlik saygısı için oldukça önemlidir. Ancak özel yetenekli çocuklar arkadaş ilişkileri konusunda zaman zaman problemler yaşayabilmektedirler. İleri düzeydeki zihinsel gelişimleri nedeniyle genellikle kendinden daha büyük çocuklarla ya da yetişkinlerle iletişim kurma eğilimindedirler. Zihinsel performanslarının üst düzey olması sonucu elde ettikleri başarılar akranları tarafından kıskanılmasına, lakaplar takılmasına ve dışlanmasına sebep olabilir. Bazen de öğretmenlerinin bu çocuklara karşı farklı tutumu diğer arkadaşlarında kıskançlığa ve beraberinde olumsuz davranışlara neden olabilir. Bu durumda özel yetenekli çocuklar akranlarınca kabul görmek için farklılıklarını saklamaya çalışır, becerilerini sergilemekten çekinir, kendilerini geri çekme davranışları gösterebilirler.

Özel yetenekli çocukların akran ilişkilerini olumsuz yönde etkileyen bir diğer özellikleri de ısrarcı davranmalarıdır. Bu durum çevreleri tarafından inatçılık olarak yanlış algılanabilir. Israr ettikleri konular hakkında derin bilgiye sahiptirler. Bu çocuklar arkadaşlarıyla, ailesiyle ve öğretmenleriyle çatışmalar yaşayabilirler ama fikirlerini savunmaktan asla geri adım atmazlar. Merak ettikleri bir araştırma veya tasarladıkları bir proje varsa başarısız olsalar dahi tekrar tekrar denemekten vazgeçmezler.
Özel yetenekli çocukların iletişim becerileri genellikle yüksektir. Buna rağmen hata yapmaktan çekinme, yüksek özgüven, benmerkezcilik, kendini farklı ve üstün görme, akranları tarafından anlaşılmama gibi sebeplerle iletişim problemleri de yaşayabilmektedir. Bu durumlarda ebeveyn ve öğretmenlerinin, özel yetenekli çocuğun iletişim sorununun altında yatan sebepleri tespit edip etkin bir şekilde müdahale etmesi gerekli ve önemlidir.

Aileyle kurduğu iletişim çocuğun akranlarıyla kuracağı ilişkiye de örnek olacaktır.

Ne Yapmalı?

* Etkili iletişim becerilerini kullanmada model olun. Yazılı notlar bırakın (Beslenme kutusuna “Seni seviyorum.” yazan bir not bırakmak gibi).
* İletişim kurarken olabildiğince çocuğunuzun göz hizasına gelecek şekilde konuşun.
* Özel zamanlar oluşturun (baba kız günü, aile günü gibi beraber zaman geçirin, sevdiği oyunu beraber oynayın.).
* Yapmasını istemediğiniz şeylerin nedenlerini açıklayın.
* Eğer dinlemek için vaktiniz yoksa bu konuşmayı onu dinleyebileceğiniz bir zamana ertelemek istediğinizi belirtin ve mutlaka o zamanda dinleyin (Örneğin“Mutfakta işim bittikten sonra sizi dinleyeceğim.” dediğinizde de mutlaka sözünüzde durun.).
* Çocuğunuzun çözebileceği problemleri onun adına çözmeyin (Örneğin arkadaşlarıyla yaşadığı problemleri kendisinin çözmesine teşvik edin).
* Yargılamadan, suçlamadan dinleyin, genelleme yapmayın (Odasını zamanında toplamadığı için “Sen zaten hep böylesin, dağınıksın.” demek gibi).
* Emir verme, gözdağı verme, nutuk çekme, alay etme gibi iletişim engellerini kullanmayın. (Çocuğun bir olaydan sinirlenerek kapıyı çarpması üzerine “Kapıyı çarpma, düzgün davran.” gibi ifadeler yerine “Çok sinirlenmişsin.” gibi ona yansıtıcı tepkiler vererek duygularını fark etmesine ve ifade etmesine yardım edin.)
* Nasihat vermeyin (Anlattığı bir olay üzerine kabul edici konuşma sergileyin: “Sen de öyle yapmasaydın, bunda üzülecek ne var?” yerine “ Bu olay seni üzmüş, kendini mutsuz hissediyorsun.” gibi tepkiler vererek çocuğun anlaşıldığını hissettirin).
* Arkadaşlarıyla kıyaslamayın.