Konu: Üstün Yetenekli Çocukların Ailelerine Öneriler

➢ Aile çocuk ile ilgili kararlar alırken çocuğun da fikirlerini önemsemeli ve dikkate almalıdır. Böylece çocuğun kararları sahiplenmesi, davranışlarının sorumluluğunu alması sağlanır ve kişilik gelişimi desteklenmiş olur.

➢ Özel yetenekli çocuğun değer yargılarının, inançlarının şekillenmesinde ailenin rol model olması gerekir. Değer ve inançlarını olumsuz etkileyebilecek faktörler (kontrolsüz İnternet kullanımı, olumsuz çevre, uygun olmayan arkadaş, vb.) küçük yaşlardan itibaren doğru bir şekilde kontrol edilmeli ve çocukla iletişim içerisinde olunmalıdır.

➢ Aile içinde çocuğun her konuda ebeveyni ile paylaşımda bulunabileceği ortam sağlanmalıdır. Çocuğun olumsuz davranışları da yargılanmadan ele alınmalıdır. Böyle bir aile ortamında çocuk, yaşadığı bütün sıkıntıları paylaşır ve tek başına üstesinden gelmek zorunda kalmaz.

➢ Çocuğun motivasyonunun artırılması için aile tarafından ilgi ve yetenek alanlarının dikkatle gözlemlenmesi ve çocuğun bu alanlara yönlendirilmesi önemlidir.

➢ Özel yetenekli çocukların yeteneklerini geliştirilmeleri için onları sürekli ve farklı özel kurs merkezlerine kendi istekleri dışında yönlendirmek doğru değildir.

➢ Yeteneklerinin gelişmesi açısından çocuğun istekli ve ilgili olduğu alanlar tercih edilmelidir.

➢ Özel yetenekli öğrencilere uygun zamanlarda yaşamsal becerilerini geliştirici ortamlar sunulmalıdır. Örneğin tatillerde kontrollü ve uygun ortamlarda sağlıklı iletişim becerilerine sahip kişilerin gözetiminde yetkinlikleri doğrultusunda görevler verilerek yarı zamanlı çalışmaları sağlanabilir ve kazandığı parayı etkin kullanması konusunda onlarayol gösterilebilir.

➢ Özel yetenekli çocukların kendileri hakkında olumlu fikirler geliştirmelerinde güçlü ve zayıf yanlarının farkına varmaları, güçlü yetenek alanlarını doğru kullanmaları, zayıf yönlerinin de geliştirilmesi sağlanmalıdır.

➢ Özel yetenekli çocukların özellikleri hakkında bilgi almak için okul rehber öğretmenlerine, rehberlik araştırma merkezlerine, bilsem rehberlik öğretmenlerine, çocuk psikologlarına, çocuk gelişimcisine başvurulabilir. Bununla birlikte çeşitli seminerler, kitaplar, dergiler, filmler yoluyla bilgi edinilebilir.

➢ Özellikle özel yetenekli öğrencilerin eş zamanlı gelişim gösteremeyebileceklerini, mükemmeliyetçiliklerini ve aşırı duyarlılık özelliğini bilerek, onlara karşı sergilenen tutumlar tekrar gözden geçirilmelidir.

➢ Ebeveynlerin çocukları ile ilgili aşırı beklentileri ve ayrıcaçocuklarının kapasitelerini iyi tanımamaları, çocuğun iç dünyasında çatışmalara ve benlik algılarında düşüşlere neden olabilmektedir.

➢ Özel yetenekli bireyin geleceğini planlarken kariyer gelişimi için hedef, beceri ve ilgileri göz önünde bulundurularak yönlenmek istediği mesleğin gerektirdiği özellikler değerlendirilerek çocuğa uygun mesleki tercih yapması konusunda yol göstererek geleceğinin planlanmasına yardım edilebilir.

➢ Özel yetenekli çocukların serbest zaman planlamalarında doğa aktivitelerine ağırlık verilmelidir.

➢ Özel yetenekli çocukların akran ilişkilerini geliştirmek, motor becerilerinin güçlenmesi için çocuklar akademik çalışmalar dışında sportif aktivitelere de yönlendirilmelidir.

➢ Çocuğun istekleri doğrultusunda izcilik, doğa kampı, sporgibi aktivitelere yönlendirilebilir. Kaba motor becerilerinin ve akran ilişkilerinin gelişmesi için futbol, basketbol gibi grup oyunlarına yönlendirilebilir ve birlik olma, takım ruhunu kazanma, aidiyet duygusu geliştirilebilir.

➢ İnce motor becerilerini geliştirmek adına ise enstrüman çalmaya, el sanatları ve çizim çalışmalarına yönlendirilebilir.

➢ Günlük yaşam becerilerine dair sorumluluklar verilebilir. Ev işlerini, içinde bulunduğu yaş seviyesine göre kendi başına yapmak adına çocuğa sofra kurma, toplama, ekmek almaya gitme gibi görevler verilebilir.

➢ Özel yetenekli öğrencilerde özgül özellikler de görülebileceği için küçük yaştan itibaren koordinasyon ve gruplama becerisi gerektiren bulaşık makinesindeki çatal kaşıkları çekmeceye yerleştirme, çorapları ayırıp çiftiyle eşleştirip katlama; sıralama becerisi geliştirmek adına anne ile kek yapma gibi sorumluluklar verilebilir.

➢ Özel yetenekli bireylerde merak duygusu fazla olduğu için aile elinden geldiğince sorulan soruları yanıtlamalı bilmiyorsa da beraber araştırarak sorularına cevap bulmaya çalışmalıdır.

➢ Özel yetenekli çocuğa sahip olan anne babaların bazıları bunu övünç kaynağı olarak görmekte, aile ve arkadaş çevrelerinde bu etiketi vurgulamakta ve çoğunlukla da bunu özel yetenekli çocuklarının önünde yapmaktadır. Bu da çocukta kendini aşırı beğenme, üstünlük taslama, aşırı özgüven, benmerkezcilik gibi kişisel-sosyal problemlere neden olmaktadır. Bu sebeple özel yetenekli çocuğun etiketlenmesinden kaçınılmalıdır.

➢ Çocuk sözel yeteneğinin gelişmesi, kendini ifade becerisinin arttırması amacıyla günlük tutmaya teşvik edilebilir.

➢ Çocuğun zihinsel gelişimi sosyal ve duygusal gelişiminden daha ileri düzeyde olduğu için çocuğa sosyal yönden daha fazla sorumluluk verilebilir.

➢ Aileler çocuğunun nitelikli zaman geçirmesi adına bilimin her dalı için çocuklarına ilgili materyalleri (kitap, lego, zekâ oyun setleri, robot kitleri, çocuğun gelişimini sağlayan teknolojik araçlar vb.) sunmalıdır. Çünkü tarihte keşif ve buluşlarıyla öne çıkan bilim adamları deneyler ve uygulamalar yaparak sonuca ulaşmışlardır.

➢ Özel yetenekli çocuk ne kadar çok duyusunu kullanır ve yeni nesnelerle tanışırsa etkileşimi güçlü ve yaşantısı da o derece zengin olur.

➢ Aileler çocuklarıyla beraber yaşadıkları şehrin imkânlarını değerlendirebilirler. Büyük şehirlerde çocuklar için özel kurumlar ya da belediyeler tarafından sunulan mevcut bilimsel etkinliklere katılabilir; bilim merkezi, şehirdeki tarihi eser, müze gibi yerler gezilebilir.

➢ Ailece yapılan etkinlikler her çocuğu olduğu gibi özel yetenekli bireyi de mutlu edecektir.

Benden ilerleme bekleyin, mükemmellik değil.