Bir pozitif tam sayının rakamlarının toplamı 20’nin tam katıdır. Bu sayının bir fazlasının rakamlarının toplamı da 20’nın tam katıdır. Bu şartı sağlayan en küçük üç sayı hangileridir?

(program ile çözünüz)

2

(1 konusuna, Özel Yetenekleri Geliştirici Program cevap yazılmış)

Aşağıdaki toplama işlemlerinde her bir harf 1 den 9 a kadar olan rakamlardan birisini temsil ediyor.

abc + def  = ghk

gda + heb = kfc

Toplama işlemlerinin ikisini aynı anda sağlayacak rakamlar için birçok çözüm vardır. Bu çözümlerden bir tanesi

a=5 b=8 c=3 d=1 e=4 f=6 g=7 h=2 k=9 dur. Yani

583 + 146 = 729

715 + 248 = 963

Bizim sorumuz ise bu sorunun biraz daha karmaşık bir versiyonu.  Bu soruda diğer sorudan farklı olarak bazı harflerin arasında 0  rakamları da var. Buna göre aşağıdaki iki toplama işlemindeki 15 tane harfin her birisine karşılık gelen rakamları bulabilir misiniz?

abcde + fghi0 + jk00x = mn00p

mjfa  + nkgb + hc  + id = px0e

(Soruyu program yazarak çözünüz)

Özel yetenekli bireyler birçok alanda ilgileri ve yetenekleri olduğundan gelişim dönemleri boyunca meslek seçimi konusunda arayış içerisindedirler. Bu arayışları meraklarının da etkisiyle sürekli değişebilir. Özel yetenekli bireylerin meslek seçimi birden fazla da olabilir. Bu durumda meslek grupları birbiriyle ilişkili alanlar olduğu gibi birbirinden tamamen farklı gruplarda olabilir.

Özel yetenekli bireylerin çok yönlü olmaları ve kapasitelerinin yüksek olması çalıştıkları meslek gruplarında başarılı olmalarını sağlamaktadır.

Chen ve Wong:’a göre ise özel yetenekli çocukların, farklı alanlarda oldukça üst düzey yetenekleri olduğu için bu çocukların çevrelerinin
beklentileri ve ailelerin mükemmeliyetçi baskılarıyla kendi gereksinimleri arasında sıkışıp kalmalarına sıkça rastlanır.

Özel eğitime ihtiyacı olan birey, çeşitli nedenlerle bireysel ve gelişim özellikleri ile eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyde anlamlı farklılık gösteren birey olarak tanımlanır. Bu nedenle özel yetenekli birey özel eğitim ihtiyacı açısından gerekli tüm eğitim hizmetlerinden (BİLSEM, 104 105 destek eğitim odası) yetenekleri doğrultusunda faydalanır(31.05.2006 tarihli ve 26184 sayılı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği Madde:4 , 2006).

Ayrıca ulusal ve uluslararası, şu anda yürüklükte olan ilgili sözleşmeler, yönetmelik ve yönergeler kapsamında tüm yasal haklardan bütün çocukların faydalandığı gibi özel yetenekli çocuklarda faydalanır.

d. Dernek ve Vakıf Çalışmaları

Özel yeteneklilerin desteklenmesi için anne-babalarının vakıf ve dernek çatısı altında ya da bağımsız olarak bir araya gelerek sorunlar, öneriler ve farklı fikirler hakkında bilgi alışverişi ihtiyaçları vardır. Bu amaçla kurdukları vakıf ve derneklerin işlevsel olarak, kar amacı gütmeden, etkin olarak çalışması ve özel yeteneklileri desteklemesi gerekli ve önemlidir.

c. Aile Destek Eğitimleri

Özel yetenekliler eğitiminin en önemli taraflarından biri ailedir ve aileye büyük sorumluluk ve görevler düşmektedir. Bu sebeple özel yeteneklilerin eğitiminde ailelerin de eğitimi önem arz etmektedir. Ailelerin eğitimi konusunda BİLSEM’lerde, üniversitelerde, halk eğitim merkezlerinde, uzman sivil toplum kuruluşlarında, çocuk derneklerinde, yerel yönetimlerde yapılan eğitimlere ve medya tarafından yapılan bilgilendirmelere duyarlı olunmalıdır.

b. Bilim Merkezleri

Bilim merkezleri, özel sektör ya da kamu tarafından finanse edilen, kar amacı gütmeden kamu yararını gözeten, her yaştan farklı bilgi birikimi olan kişileri bilimle tanıştıran, bilim ve teknolojinin önemini vurgulayan ve ulaşılır hale getirmeyi amaçlayan, yaparak-yaşayarak öğrenmeyi destekleyen etkinlikler sunarak keşfetmeyi destekleyen merkezlerdir.

a. Üniversiteler ve Yaz Okulları

İleri düzey bilgilere ulaşmak ve bilimsel araştırmalar yapmak isteyen öğrenciler için üniversitelerde yapılan aktiviteler takip edilerek öğrencilerin bilim ve doğa kampları, yaz ve kış bilim okulları ve liderlik programlarına katılmaları sağlanabilir. Bu etkinliklerde, ilgi duydukları alanlarda detaylara inebileceklerive yaratıcılık kapasitelerini artırabilecekleri zenginleştirilmiş öğrenme ortamlarından faydalanabilirler. Bu konuda farklı üniversiteler “çocuk üniversitesi” uygulaması yapmaktadır.

Aileler özellikle çocukları özel yetenekli birey tanısını aldıktan sonra daha duyarlı olmalı ve çocuklarının eğitimini bu yönde desteklemelidirler. Bu tanıdan sonra çocuğu övünme kaynağı olarak kullanmamalı çocuğun potansiyelini geliştirerek onu nasıl daha iyiye götürebilecekleri konusunda çaba sarf etmelidirler. Bu çocukların özel yetenekleri ve potansiyelleri desteklenmediği sürece çocuğun bu yetenekleri körelebilir. Bu sebeple özel yetenekli çocuklar, ilgi ve yetenek alanları doğrultusunda yönlendirilip yüreklendirilmelidir.

Eğitimi ve gelişimi doğru desteklenemeyen özel yetenekli birey sadece akademik yönden değil davranış yönünden de sorunlar yaşayabilir. Örneğin ergenlik dönemindeki özel yetenekli bir birey etik olmamasına rağmen üst düzey teknoloji kullanımı becerisini, sanal dünyada siber suçlar işleyerek yanlış şekilde kullanabilir. Bu yüzden bu bireylerin gelişiminde, eğitiminde ve serbest zamanlarını değerlendirmesinde ailenin rolü önemlidir.

Özel yetenekli birey aile ve okul ortamında zaman zaman anlaşılma güçlüğü yaşadığı için sağlıklı iletişim becerisi geliştirme konusunda rehberliğe ve eğitime ihtiyaç duyabilir. Böyle bir durumda örgün eğitim kurumunda ya da BİLSEM rehberlik öğretmeniyle iletişime geçebilir.

Özel yetenekli bireyin yaşamında sadece bilişsel süreçlerini desteklemenin yanı sıra duygusal-ruhsal süreçlerini ve sosyal becerilerini destekleyen aktivitelere yer verilmeli, aile özel yetenekli bireyin duygusal zekâsını geliştirmeye özen göstermelidir. Ailelerin çocuklarının eğitim hayatlarını desteklemek amacıyla BİLSEM dışında iş birliği yapabileceği çeşitli kurum ve kuruluşlar aşağıda belirtilmiştir:

Özel yetenekli öğrencilerin destek eğitim odası hizmetlerinden faydalanabilmesi için BİLSEM seçim sürecinde veya rehberlik ve araştırma merkezleri tarafından tanılanmış olması zorunludur. Bu kurumlar dışında tanılaması yapılan öğrenciler destek eğitim odası hizmetlerinden faydalanamaz.

Bulunduğu bölgeye yakın bilim ve sanat merkezi bulunmayan, tanılama sürecinde bilim ve sanat merkezine yerleşmeye hak kazanamayan ancak RAM’da yapılan bireysel inceleme sonucunda eğitsel tanılama raporu olan öğrenciler destek eğitim odasından yararlanabilirler.

Özel yetenekli öğrenciler için açılan destek eğitim odaları, bireylere ilgi ve yetenekleri doğrultusunda çalışabilecekleri bir ortam oluşturmaktadır. Destek eğitim odalarında; program farklılaştırma ve bireyselleştirmeye yönelik zenginleştirme uygulamaları yapılmaktadır.

http://www.besiktasbilimsanat.com/dosya/files/destek-egitim-odasi.jpg

5-Proje Üretimi ve Yönetimi Eğitim Programı : Özel yetenekleri geliştirme programını tamamlayan öğrencilerin ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda bir alanda/disiplinde grupla veya bireysel olarak yürütülen eğitim programıdır.

Proje üretimi ve yönetimi programı aşamasında öğrenci her eğitim ve öğretim yılında en az bir proje hazırlar. Her türlü üretim, bilimsel çalışma ve sanat etkinlikleri projelendirilir. Proje üretimi ve yönetimi programı kapsamında yürütülen etkinliklerde yöntem olarak öğretmenlerin öğrencilere bilgi aktarmasından çok belirlenen projeler doğrultusunda çalışmaları ve bu süreç içerisinde öğrenmeleri temel alınır. Araştırma ve geliştirme birimi, proje çalışmaları sırasında ortaya çıkan özgün fikrin endüstriyel hâle getirilmesi için patent, fikrî ürün bildirimi, faydalı model başvuru süreçlerine ilişkin işlemleri gerçekleştirir.

Eğitim programları öğrencilerin yaparak yaşayarak öğrenen, problemlere çözüm üreten, yaratıcı düşünebilen, çevresi ile iletişim kurabilen, bilimsel araştırma ve buluş yapabilen bireyler olarak yetiştirilmelerini sağlayacak şekilde yürütülür.

Eğitim programları hazırlanırken üst düzey düşünme becerilerinin geliştirilmesini sağlayan etkinliklerin planlanmasına ve uygulanmasına dikkat edilir.

Uygulanacak eğitim programlarının her aşamasında değerler eğitimine yer verilir.

BİLSEM’de gerçekleştirilen bütün etkinliklerin temelinde proje üretme ve geliştirme çalışmaları esas alınır ve üniversite, kurum ve kuruluşlarla bilimsel, sanatsal, kültürel vb. hususlarda iş birliği yapılır. Uyum programı dışındaki diğer tüm programlarda yerel fırsatlar da değerlendirilerek seçmeli alan/etkinlik/yetenek geliştirme atölyeleri açılabilir.

4-Özel Yetenekleri Geliştirme Programı(ÖYGP) : Müzik ve görsel sanatlar yetenek alanından uyum programını, genel zihinsel yetenek alanından ise bireysel yetenekleri fark ettirme programını tamamlayan öğrencilerin özel yeteneklerini geliştirmek amacıyla yürütülen eğitim programıdır.

Öğrencilerin özel yetenek alanı/alanlarına yönelik bilimsel ve sanatsal etkinlik temelli çalışmalara özel yetenekleri geliştirme programı döneminde yoğunluk kazandırılır. Özel yetenekleri geliştirme programının uygulanması sürecinde yönlendirildiği disiplin/disiplinlerde derinlemesine, ileri düzeyde bilgi, beceri, davranış kazanmaları ve bu doğrultuda üretimde bulunmaları sağlanır.

Görsel sanatlar ve müzik alanından tanılanan öğrenciler için hazırlanan özel yetenekleri geliştirme programında ilgili alanın tanıtımı yapılır. Öğrencinin alan ile ilgili yeteneklerini fark ettirici etkinlikler planlanır, derinlemesine sanatsal etkinliklere bu aşamalardan sonra geçilir.

3-Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme Programı (BYF) : Genel zihinsel yetenek alanında tanılanan ve destek eğitim programını tamamlayan öğrencilerin bireysel yeteneklerini fark etmeleri amacıyla yürütülen eğitim programıdır.

Destek eğitim programı sonunda elde edilen veriler doğrultusunda bu programın uygulanabilmesi için öğrenciler gruplara ayrılır. Öğrencilerin bireysel yeteneklerini fark ettirebilmek amacıyla yaratıcılıklarını öne çıkaran disiplinlere yönelik programlar hazırlanır ve uygulanır. Öğrencinin en çok ilgi duyduğu, yetenekli olduğu ve ileride üzerinde derinlemesine çalışmalar yapabileceği alanları belirlemek için becerilerini fark ettirici etkinlikler planlanır. Bireysel yetenekleri fark ettirme programı döneminde proje üretim çalışmaları devam ettirilir ve projeler destek eğitim programına göre daha kapsamlı hazırlanır.

2-Destek Eğitim Programı : Uyum programını tamamlayan genel zihinsel yetenek alanından tanılanan öğrencilerin geliştirmesi gereken temel becerileri tüm alan/disiplinlerle ilişkilendirilmesini esas alan eğitim programıdır.

Destek eğitim programında iletişim, iş birliği, grupla çalışma, öğrenmeyi öğrenme, problem çözme, bilimsel araştırma, girişimcilik, eleştirel ve yaratıcı düşünme, etkili karar verme, teknoloji okuryazarlığı, sosyal sorumluluk, kaynakları etkin kullanma becerileri kazandırılır. Destek eğitim programında öğrencilerle bireysel ya da grup olarak proje hazırlama çalışmalarına başlanabilir.

1-Uyum Programı : BİLSEM’e yeni kaydı yapılan genel zihinsel yetenek, müzik ve görsel sanatlar yetenek alanı öğrencilerinin BİLSEM’e uyumunu sağlamak amacıyla kurumu, programları tanıma ile öğretmen ve diğer öğrencileri tanımalarını içeren programdır.

Uyum programında öğrencilere öncelikle BİLSEM’in misyon, vizyon ve temel değerleri tanıtılır. Yapılacak etkinlikler öğrencilerde BİLSEM kültürü oluşturacak şekilde planlanır. Öğrenciyi tanımayı amaçlayan; kişisel, sosyal ve psikolojik gelişimlerine katkı sağlayan, bilimsel düşünceyi ve estetik duyguları geliştiren etkinlikler yapılır. BİLSEM imkânlarının, laboratuvarlarının, yetenek geliştirme atölyelerinin ve çalışanlarının tanıtılmasına yönelik etkinlikler planlanır.

Görsel sanatlar ve müzik alanlarında tanılanarak BİLSEM’e devam eden öğrenciler, uyum programı sonunda tanılandıkları alanda özel yetenekleri geliştirici eğitim programına devam eder. Her bir öğrenciden sorumlu olacak danışman rehber öğretmen bu dönemde belirlenir.

Bilim ve Sanat Merkezleri ; okul öncesi eğitim, ilkokul, ortaokul ve lise çağındaki özel yetenekli öğrencilerin (resim, müzik ve genel zihinsel yetenek) örgün eğitim kurumlarındaki eğitimlerini aksatmayacak şekilde bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla açılmış olan bağımsız özel eğitim kurumlarıdır (Millî Eğitim Bakanlığı Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi, 2016).

BİLSEM’e Bakanlığın belirlemiş olduğu sınıf seviyesinden gelen öğrencinin var olan potansiyellerinin ortaya konması için belirli eğitim program basamaklarından geçilir. Üç farklı yetenek alanından da merkeze gelen öğrenci uyum program basamağı ile başlar, bu basamakta kurumu, programları, öğretmenleri ve diğer öğrencileri tanırlar.

http://www.besiktasbilimsanat.com/dosya/files/bilsem.jpg

BİLSEM’lerde uygulanan eğitim programları 5 aşamadan oluşmaktadır:

Özel yetenekli bireylere yetenek ve potansiyellerini ortaya koyabilecekleri eğitim ortamlarının sağlanması konusunda erken ve en önemlisi doğru tanılama önemlidir. Ülkemizde de özel yetenekli bireylerin tanılaması iki şekilde yapılmaktadır. Bireyin BİLSEM sürecinde tanılanması ya da RAM’lara başvuru yaparak eğitsel tanılamanın yapılması şeklindedir.

Bakanlıkça belirlenen tanılama yaşı veya sınıf seviyesi esas alınarak ve genel zihinsel yetenek, görsel sanatlar ile müzik alanlarında özel yetenekli olduğu düşünülen öğrencilerin BİLSEM’lere aday gösterilmesi ile ilgili iş ve işlemler, Bakanlıkça yayımlanan tanılama takvimi doğrultusunda yürütülür (Millî Eğitim Bakanlığı Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi, 2016). Tanılama süreci 3 aşamada
gerçekleşir:

Birinci aşama; genel zihinsel, görsel sanatlar ve müzik yetenek alanlarında yetenekli olduğu düşünülen öğrencinin örgün eğitim gördüğü okulundaki sınıf öğretmeni tarafından e-okul sistemi üzerinden gözlem formu doldurularak öğrencinin aday gösterilmesidir.

İkinci aşama sınıf öğretmenleri tarafından aday gösterilen öğrencilere Bakanlığın belirlediği şekilde merkezî biçimde grup tarama uygulamasının yapılmasıdır.

Üçüncü aşama ise grup tarama uygulamasından beklenilen performansı gösteren öğrencilerin bireysel incelemelere alınarak değerlendirilmesidir. Bireysel inceleme sürecinde istenilen performansı gösteren öğrenci BİLSEM öğrencisi olmaya hak kazanır. BİLSEM öğrencisi aynı zamanda örgün eğitim gördüğü okulunda destek eğitim odasından da faydalanabilir.

Bakanlığın belirlediği BİLSEM tanılama sınıf seviyesinin dışında olan bireyler ise rehberlik ve araştırma merkezlerinde tanılama sürecine dâhil olurlar. Rehberlik ve araştırma merkezinde tanılama süreci şu şekildedir; özel yetenekli olduğu düşünülen öğrenci için örgün eğitim gördüğü okulundaki okul rehber öğretmeninin müşavirliğinde sınıf öğretmeni tarafından eğitsel değerlendirme isteği formu doldurulur. Form kapalı zarf içinde veliye verilir, veli randevu gününde form ve çocukla beraber RAM’a gider. RAM’da alanında uzman testörler tarafından bireysel incelemeye alınır. İstenilen performansı gösteren çocuk özel eğitim değerlendirme kurulu kararıyla özel yetenekli birey tanısı alır.

Eğitsel tanısı yapılan çocuk örgün eğitim gördüğü okulunda il/ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu kararı ile destek eğitim odasından faydalanır.

İlk zekâ testi AlfredBinet ve Dr. Simon tarafından 1905 yılında ilkokul çağındaki başarısız olabilecek çocukları saptamak için geliştirilmiştir. Günümüzde bireylerin zihinsel performanslarının değerlendirildiği birçok test kullanılmaktadır (Akarsu, 2001).

Zekâ testi; uygulanma biçimine göre grup zekâ testleri ve bireysel zekâ testleri olarak ikiye ayrılmaktadır. Grup zekâ testleri birden çok kişiyle aynı anda, bireysel zekâ testleri ise tek kişiyle yüz yüze yapılan testlerdir. Zeka testleri, standardizasyonu yapılmış ölçme aracı materyalleri ile test uygulama eğitiminden geçmiş uzman kişiler tarafından yapılan ölçme araçlarıdır (Ataman, 2014).

Ülkemizde, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından kabul gören zihinsel performans ölçümleri sadece rehberlik ve araştırma merkezleri (RAM) tarafından yapılmaktadır. RAM’larda yapılan zeka testlerinin amacı, özel eğitim ihtiyacı olan(alt-üst) bireylerin belirlenip eğitim tedbirlerinin alınmasıdır.

19

(1 konusuna, Duyurular cevap yazılmış)

Merkezimiz öğrencilerinin danışman öğretmenleri mentorluğunda hazırladıkları 20 proje,  4006 TÜBİTAK Bilim Fuarlıları Destekleme Programı kapsamında 10 Mayıs Çarşamba günü sergiledi.

Kurumumuz binasında gerçekleşen fuarın açılışına, Milli Eğitim Müdürümüz  Dr. Önder ARPACI ve Şube Müdürümüz Sedat IŞIK, Şair nedim ortaokulu Müdürü Kenan SÜRBAHAN, RAM Müdürü Hasan ÇELİK, Öğretmenler, Öğrenciler ve Veliler katıldı.

Merkez Müdürümüz Mehmet AKBOĞA, yaptığı konuşmada, Proje Koordinatörü Teknoloji ve Tasarım / Robotik Öğretmeni Metin ZENGİN ve 14 Danışman öğretmen rehberliğinde 70 öğrencinin 20 Projeye imza attığını söyledi. AKBOĞA konuşmasının devamında; "Bilim fuarları genç beyinlerin bilimin önemini kavrayıp, birçok teorik bilginin gerçek yaşamdaki işleyişini fark etmelerini sağlar. Bu tür etkinlikler hayal gücü ile yaratıcılığın birleşimidir. Eğitim kurumlarının öncelikli amacı da bu yaratıcılığın ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktır. Fuarda öğrenciler 10 Araştırma, 5 Robotik/Yazılım, 3 Tanıtım ve 2 Tasarım projesi olmak üzere toplam 20 proje sergilendi.

http://besiktasbilsem.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/34/03/970471/resimler/2017_05/13115938_DSC_0084.jpg

http://besiktasbilsem.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/34/03/970471/resimler/2017_05/13115933_DSC_0058.jpg

http://besiktasbilsem.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/34/03/970471/resimler/2017_05/13115927_10130205_DSC_0646.jpg

http://besiktasbilsem.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/34/03/970471/resimler/2017_05/13115923_10130059_DSC_0578.jpg

http://besiktasbilsem.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/34/03/970471/resimler/2017_05/13115626_DSC_0130.jpg

➢ Aile çocuk ile ilgili kararlar alırken çocuğun da fikirlerini önemsemeli ve dikkate almalıdır. Böylece çocuğun kararları sahiplenmesi, davranışlarının sorumluluğunu alması sağlanır ve kişilik gelişimi desteklenmiş olur.

➢ Özel yetenekli çocuğun değer yargılarının, inançlarının şekillenmesinde ailenin rol model olması gerekir. Değer ve inançlarını olumsuz etkileyebilecek faktörler (kontrolsüz İnternet kullanımı, olumsuz çevre, uygun olmayan arkadaş, vb.) küçük yaşlardan itibaren doğru bir şekilde kontrol edilmeli ve çocukla iletişim içerisinde olunmalıdır.

➢ Aile içinde çocuğun her konuda ebeveyni ile paylaşımda bulunabileceği ortam sağlanmalıdır. Çocuğun olumsuz davranışları da yargılanmadan ele alınmalıdır. Böyle bir aile ortamında çocuk, yaşadığı bütün sıkıntıları paylaşır ve tek başına üstesinden gelmek zorunda kalmaz.

➢ Çocuğun motivasyonunun artırılması için aile tarafından ilgi ve yetenek alanlarının dikkatle gözlemlenmesi ve çocuğun bu alanlara yönlendirilmesi önemlidir.

➢ Özel yetenekli çocukların yeteneklerini geliştirilmeleri için onları sürekli ve farklı özel kurs merkezlerine kendi istekleri dışında yönlendirmek doğru değildir.

➢ Yeteneklerinin gelişmesi açısından çocuğun istekli ve ilgili olduğu alanlar tercih edilmelidir.

➢ Özel yetenekli öğrencilere uygun zamanlarda yaşamsal becerilerini geliştirici ortamlar sunulmalıdır. Örneğin tatillerde kontrollü ve uygun ortamlarda sağlıklı iletişim becerilerine sahip kişilerin gözetiminde yetkinlikleri doğrultusunda görevler verilerek yarı zamanlı çalışmaları sağlanabilir ve kazandığı parayı etkin kullanması konusunda onlarayol gösterilebilir.

➢ Özel yetenekli çocukların kendileri hakkında olumlu fikirler geliştirmelerinde güçlü ve zayıf yanlarının farkına varmaları, güçlü yetenek alanlarını doğru kullanmaları, zayıf yönlerinin de geliştirilmesi sağlanmalıdır.

➢ Özel yetenekli çocukların özellikleri hakkında bilgi almak için okul rehber öğretmenlerine, rehberlik araştırma merkezlerine, bilsem rehberlik öğretmenlerine, çocuk psikologlarına, çocuk gelişimcisine başvurulabilir. Bununla birlikte çeşitli seminerler, kitaplar, dergiler, filmler yoluyla bilgi edinilebilir.

➢ Özellikle özel yetenekli öğrencilerin eş zamanlı gelişim gösteremeyebileceklerini, mükemmeliyetçiliklerini ve aşırı duyarlılık özelliğini bilerek, onlara karşı sergilenen tutumlar tekrar gözden geçirilmelidir.

➢ Ebeveynlerin çocukları ile ilgili aşırı beklentileri ve ayrıcaçocuklarının kapasitelerini iyi tanımamaları, çocuğun iç dünyasında çatışmalara ve benlik algılarında düşüşlere neden olabilmektedir.

➢ Özel yetenekli bireyin geleceğini planlarken kariyer gelişimi için hedef, beceri ve ilgileri göz önünde bulundurularak yönlenmek istediği mesleğin gerektirdiği özellikler değerlendirilerek çocuğa uygun mesleki tercih yapması konusunda yol göstererek geleceğinin planlanmasına yardım edilebilir.

➢ Özel yetenekli çocukların serbest zaman planlamalarında doğa aktivitelerine ağırlık verilmelidir.

➢ Özel yetenekli çocukların akran ilişkilerini geliştirmek, motor becerilerinin güçlenmesi için çocuklar akademik çalışmalar dışında sportif aktivitelere de yönlendirilmelidir.

➢ Çocuğun istekleri doğrultusunda izcilik, doğa kampı, sporgibi aktivitelere yönlendirilebilir. Kaba motor becerilerinin ve akran ilişkilerinin gelişmesi için futbol, basketbol gibi grup oyunlarına yönlendirilebilir ve birlik olma, takım ruhunu kazanma, aidiyet duygusu geliştirilebilir.

➢ İnce motor becerilerini geliştirmek adına ise enstrüman çalmaya, el sanatları ve çizim çalışmalarına yönlendirilebilir.

➢ Günlük yaşam becerilerine dair sorumluluklar verilebilir. Ev işlerini, içinde bulunduğu yaş seviyesine göre kendi başına yapmak adına çocuğa sofra kurma, toplama, ekmek almaya gitme gibi görevler verilebilir.

➢ Özel yetenekli öğrencilerde özgül özellikler de görülebileceği için küçük yaştan itibaren koordinasyon ve gruplama becerisi gerektiren bulaşık makinesindeki çatal kaşıkları çekmeceye yerleştirme, çorapları ayırıp çiftiyle eşleştirip katlama; sıralama becerisi geliştirmek adına anne ile kek yapma gibi sorumluluklar verilebilir.

➢ Özel yetenekli bireylerde merak duygusu fazla olduğu için aile elinden geldiğince sorulan soruları yanıtlamalı bilmiyorsa da beraber araştırarak sorularına cevap bulmaya çalışmalıdır.

➢ Özel yetenekli çocuğa sahip olan anne babaların bazıları bunu övünç kaynağı olarak görmekte, aile ve arkadaş çevrelerinde bu etiketi vurgulamakta ve çoğunlukla da bunu özel yetenekli çocuklarının önünde yapmaktadır. Bu da çocukta kendini aşırı beğenme, üstünlük taslama, aşırı özgüven, benmerkezcilik gibi kişisel-sosyal problemlere neden olmaktadır. Bu sebeple özel yetenekli çocuğun etiketlenmesinden kaçınılmalıdır.

➢ Çocuk sözel yeteneğinin gelişmesi, kendini ifade becerisinin arttırması amacıyla günlük tutmaya teşvik edilebilir.

➢ Çocuğun zihinsel gelişimi sosyal ve duygusal gelişiminden daha ileri düzeyde olduğu için çocuğa sosyal yönden daha fazla sorumluluk verilebilir.

➢ Aileler çocuğunun nitelikli zaman geçirmesi adına bilimin her dalı için çocuklarına ilgili materyalleri (kitap, lego, zekâ oyun setleri, robot kitleri, çocuğun gelişimini sağlayan teknolojik araçlar vb.) sunmalıdır. Çünkü tarihte keşif ve buluşlarıyla öne çıkan bilim adamları deneyler ve uygulamalar yaparak sonuca ulaşmışlardır.

➢ Özel yetenekli çocuk ne kadar çok duyusunu kullanır ve yeni nesnelerle tanışırsa etkileşimi güçlü ve yaşantısı da o derece zengin olur.

➢ Aileler çocuklarıyla beraber yaşadıkları şehrin imkânlarını değerlendirebilirler. Büyük şehirlerde çocuklar için özel kurumlar ya da belediyeler tarafından sunulan mevcut bilimsel etkinliklere katılabilir; bilim merkezi, şehirdeki tarihi eser, müze gibi yerler gezilebilir.

➢ Ailece yapılan etkinlikler her çocuğu olduğu gibi özel yetenekli bireyi de mutlu edecektir.

Benden ilerleme bekleyin, mükemmellik değil.

21

(0 konusuna, Duyurular cevap yazılmış)

http://www.besiktasbilimsanat.com/dosya/files/fb_img_1494351528594.jpg

Bekleriz.

c. Özel Yetenekliler ve Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu(DEHB)

Dikkat Eksikliği:

• Dikkatin bir noktaya toplanamaması
• Çevreden gelen tüm uyarıcılara açık olma
• Sınavlarda dikkate bağlı hatalar yapma
• Dağınıklık, eşyaları kaybetme
• Unutkanlık gibi belirtileri vardır.

Yalnızca dikkat eksikliği olan çocukların en belirgin özelliği yavaş olmalarıdır. Bu gibi belirtilerin çocukta 6 ay süreyle, birden fazla ortamda, sık ya da çok sık görülüyor olması ve çocuğun yaşamında en az bir alanı olumsuz etkiliyor olması durumunda dikkat eksikliğinden şüphelenilebilir.

Aşırı Hareketlilik (Hiperaktivite), bireyin yaşına ve gelişim düzeyine uygun olmayacak şekilde hareketli olmasıdır.

• Yerinde uzun süre oturamama,
• Elin ayağın sürekli kıpır kıpır olması,
• Genellikle amaçsızca hareket hâlinde olması,
• Çok konuşma gibi belirtileri vardır.

Dürtüsellik, bireyin davranışlarını kontrol etmesinde sorun yaşamasıdır.

• Birey bir şey yaparken sonuçlarını düşünmeden hareket eder.
• Acelecilik, istekleri ertelemede güçlük çekme
• Aklına geleni hemen yapma
• Düşündüğünü hemen söyleme, söz kesme
• Sıra beklemekte zorluk yaşama gibi belirtilerle kendini gösterir.



DEHB tanısı almış özel yetenekli çocuğun yaşadığı güçlüklerden biri beklenmeyen düşük başarıdır. Çocuk kolay öğrendiği için ilkokul döneminde dikkatini derse vermese bileöğrenebilir ancak konular zorlaştıkça çocuğun akademik başarısı düşebilir ve kendine güveni azalabilir. Çocuk kolay öğrendiğinden zamanı planlama, çalışma alışkanlıkları edinme, dikkatini yoğunlaştırma gibi becerileri edinmekte geç kalabilir.

DEHB’li çocuk akranlarından sosyal-duygusal olgunluk olarak geride kalabilir ve bu da çocuğun akranları tarafından dışlanmasına yol açabilir. DEHB ve özel yeteneğin bazı özellikleri benzeşmektedir, bu da çocuğun doğru tanı almasını zorlaştırmaktadır.

Ne Yapmalı?
* Çocuktaki davranışlar yaşam becerilerini olumsuz etkilediğinde rehberlik servisiyle iş birliği yaparak bir çocuk psikiyatristine gidin.
* Çocuğun gelişim alanlarındaki düzeylerini fark edin ve beklentilerinizin bu düzeylere uygun olmasını sağlayın.
* Çocuğunuza fiziksel aktivite yapabileceği alanlar sunun. Örneğin onu kamplara, grup çalışmalarına yönlendirin ve yeni insanlarla tanışmasını sağlayın.
* Toplumsal kurallara uyması ve kendi sınırlarını tanıması, başkalarına saygı duyması ve sorumluluk alması için aile olarak tutarlı davranışlar sergileyin.
* Çalışma ortamındaki dikkat dağıtan materyalleri azaltın.
* Farklı duyulara hitap eden öğretim stratejileri uygulayarak, yaparak yaşayarak öğrenmesini sağlayın.
* Çocuğunuzun hareketliliğinin elinde olmadığını unutmayın.

Konserden bir kaç kare,

https://www.youtube.com/watch?v=YEJYo5kH6Eg

https://www.youtube.com/watch?v=uH4AqE_QZL8

https://www.youtube.com/watch?v=f5_8C_ieVzQ

İki kere farklı terimi, özel zihinsel işlemleme (örn: asperger sendromu, özel öğrenme güçlüğü, dikkat eksikliği hiperaktivite
bozukluğu, duyusal entegrasyon sorunu, davranış sorunları gibi) sorunları olan fakat aynı zamanda son derece yüksek genel zihinsel potansiyeli olan çocukları tanımlamak için kullanılmaktadır (Gallagher,1988).

Özel yeteneklilikle birlikte görülemeyen tek özellik zihinsel engeldir, özel yetenekli birey diğer tüm özellikleri taşıyabilir. Kurallarınızda devamlı, kararlı, tutarlı olun.

a. Özel Yetenekli Bireyler ve Asperger Sendromu:

Asperger sendromu, otizm gibi yaygın gelişimsel bozukluklardan biridir.

http://www.sessizbilgi.com/dosya/files/asperger.jpg

Asperger sendromu;
• İletişim kurmakta zorluk yaşama (hem akranlarıyla hem de kendinden büyük yaştakilerle)
• Bazı davranışları sıklıkla yapma (parmak şıklatma, el çırpma vb.)
• Göz teması kuramama gibi sözel olmayan iletişime ilişkin sorunlar yaşama
• Belli alanda yoğunlaşmış aşırı ilgi; örneğin günlük hayatta gerekli bilgileri öğrenmede sıkıntı yaşarken, birçok futbolcunun -ayakkabı numarasına varıncaya kadar- hayatını ezberleyebilir.

b. Özel Yetenekliler ve Özel Öğrenme Güçlükleri (ÖÖG)

Özel öğrenme güçlüğü; bireyin okuma yazma, kendini ifade etme, matematik, organize olma, yön bulma gibi becerilerde yaşadığı güçlüklerdir. Öğrenme güçlüğü olan özel yetenekli bir çocuk, ileri bir okuma becerisine sahipken yazmada yetersiz kalabilir.

Hepimizin aynı olmasını beklemeyin.

Çocuk yaşadığı bu güçlüklerin üstesinden gelmek için daha çok çaba sarf eder. Sınıf ortamında bu çocukların davranış sorunları görülebilir, kendilerine olan güvenleri zedelenip arkadaş ilişkileri bozulabilir ve kaygı yaşayabilirler.

Ne Yapmalı?
* Çocuğunuzun öğrenme güçlüğü olduğu alanı fark edin ve bu konuda bir uzmandan yardım alın.
* Çocuğunuzun güçlü ve zayıf yönlerini belirleyin ve ona bu yönde destek olun.
* Çocuğunuzun benlik saygısının gelişmesi için yetersizliklerinden çok yeteneklerine odaklanın.
* Çocuğunuzun öğrenme yöntemini keşfedin.

Yapamadığım şeyler için bana baskı yapmayın!

25

(0 konusuna, Uyum Programı cevap yazılmış)

Aile tutumları çocuklarda disiplin yapısını etkiler. Örneğin korumacı aileler çocukların sorumluluğundaki işleri kendileri yaptıkları için çocuğun öz saygısını düşürebilir ve kendini yönetme becerilerini zayıflatabilir. Otoriter aileler tüm kural ve kararları kendileri aldıkları ve ödül cezayı kullandıkları için çocuğun karar verme becerilerini zayıflatabilir, çocuk sadece otoritenin olduğu yerde disiplinli davranır. Demokratik aile tutumu sergilenmesi çocuğun belli sınırlar içerisinde kendini özgürce ifade etmesine yardımcı olacağından öz saygısını arttırır, öz disiplin geliştirmesini sağlar.

Disiplin sorunlarının ortaya çıkmasını etkileyen nedenler; dikkat çekme isteği, güç isteği, kıskançlık, misilleme, cesaretsizlik, öz güven eksikliği, tutarsız aile tutumları, olumsuz davranışı kapatma isteği olabilir.

Ne Yapmalı?

* Çocuğun neyi yanlış yaptığını söylemek yerine ne yapması gerektiğini söyleyin (Masayı pastel kalemle boyamaya çalışan çocuğa “Orayı boyama kirletiyorsun.” demek yerine “Masa boyamak için uygun değil, gel boyama kitaplarını kullanalım.”).
* Disiplinsiz davranışın ortaya çıkma anından önce fark edip doğru olan davranışa yönlendirin (Çocuğun ceketini koltuğa atacağını fark eden anne “Ceketini asman çok güzel.” Diyebilir, ilk seferde olumlu tepki vermese de bunuaklında tutacaktır.)
• Aile içerisinde tüm bireyleri kapsayacak şekilde kurallar koyun.
• Çocuğun gelişimini olumsuz etkileyecek konularda sınırlar koyun.
• Çocukla güç ve otorite savaşına girmeyin.
• Kişiliğine değil davranışlarına odaklanın.
• Çocuğu ilgilendiren kuralları oluştururken bir aile toplantısı düzenleyip çocuğun da fikirlerini almak çocuğun kuralları sahiplenmesini sağlar.